Ruiny Teatru Victoria

W 1890 roku przy ulicy Zwycięstwa Julius Leppich i spółka Victoria wybudowali kompleks handlowo-rozrywkowy. Kamienica pod nr 28 mieściła na parterze ciąg sklepów i kino Grand, a w podziemiach łaźnie miejską i pływalnie. W budynku działała prywatna szkoła muzyczna, hotel, restauracja, atelier fotograficzne. W 1896 kompleks został rozbudowany wzdłuż promenady Dzikiej Kłodnicy (obecnie Aleja Przyjaźni). W nowej części oddany został teatr miejski Victoria, z widownią dla 1100 osób. Kompleks rozrywkowo-hotelowy początkowo nosił nazwę „Cristal-Palast”, a od 1898 r. „Hotel und Cafe Victoria”, a teatr od 1901 roku nazywano po prostu Stadttheater. Na początku XX wieku powołano Teatr Trzech Miast (Bytom, Gliwice i Katowice), który wystawiał dzieła wielkich klasyków. Do Gliwic w tym okresie przyjeżdżały renomowane grupy teatralne z Niemiec i całej Europy. W czasie drugiej wojny światowej zaplanowano stworzenie tu Górnośląskiego Teatru Okręgowego, który miał być wzorcową instytucją kulturalną na Górnym Śląsku. W marcu 1945 żołnierze Armii Czerwonej urządzili sobie w Teatrze Miejskim zabawę, a w środku rozpalili ognisko. Podczas pożaru spłonęło wyposażenie wnętrz i strop. 

Przez pewien czas obiekt pełnił funkcję łaźni miejskiej, a także magazynu. Pierwsze pomysły jego rewitalizacji pojawiły się już w latach 90. XX wieku. Wówczas powstała Fundacja Odbudowy Teatru Miejskiego w Gliwicach pod kierownictwem Ewy Strzelczyk. W 1996 roku teatr udało się ponownie otworzyć dla publiczności. W maju tego samego roku, po ponad 50 latach przerwy, do Ruin powróciła sztuka rozpoczęto wystawianie spektakli oraz organizację licznych koncertów. Po latach ciszy i zapomnienia Ruiny Teatru znów wypełniły się dźwiękiem, światłem i obecnością widzów.
Tragiczna śmierć Ewy Strzelczyk w katastrofie kolejki linowej we włoskich Dolomitach przerwała ten etap prac. Dalsze działania fundacji doprowadziły teatr do momentu, w którym jego rozwój wymagał już znacznych nakładów finansowych. W związku z tym zaproponowano przejęcie obiektu przez miasto, co otworzyło drogę do pozyskania funduszy unijnych.
W 2026 roku rozpoczyna się nowy etap w historii tego wyjątkowego miejsca ruszają kompleksowe działania rewitalizacyjne Ruin Teatru Victoria. Planowane inwestycje techniczne i przestrzenne stworzą warunki do całorocznej działalności artystycznej, przy jednoczesnym zachowaniu surowej, postindustrialnej estetyki, która nadaje Ruinom ich niepowtarzalny charakter.
Nowa infrastruktura umożliwi rozwój dotychczasowych cykli oraz tworzenie nowych formatów: interdyscyplinarnych festiwali, rezydencji artystycznych, wystaw, wydarzeń biznesowych, konferencji tematycznych i warsztatów prowadzonych przez twórców z Polski
i zagranicy.